✓ Hardcover boeken geleverd binnen één werkdag

✓ Geleverd binnen één werkdag

Bekijk alle producten Bekijk aanbod
Wetenschappelijk onderbouwd

Alles wat je wilt weten over gezonde en gevaarlijke zoetstoffen

Zoetstoffen zijn er in vele vormen en soorten, en veel mensen zien door de bomen het bos niet meer. Welke zoetstoffen zijn gezond en welke zijn ongezond? Deze vraag wordt in dit artikel besproken.

In dit artikel lees je welke suikervervangers je veilig kunt gebruiken, en welke juist schadelijk zijn voor je lichaam en je dus beter kunt laten staan.

Aan het eind van dit artikel vind je een handig overzicht van schadelijke en onschadelijke zoetstoffen.

Zoetstoffen, oftewel zoetmiddelen, zijn toevoegingen die voeding zoeter maken. Er zit een groot verschil in de sterkte van iedere zoetstof, waardoor het toevoegen van sommige zoetstoffen veel calorieën oplevert, en andere zeer weinig. Daarentegen betekent ‘minder calorieën’ niet altijd dat het gezonder is.

Welke zoetstoffen bestaan er?

Er bestaan twee soorten zoetstoffen: natuurlijke en kunstmatige.

Natuurlijke zoetstoffen zijn producten zoals suiker, stroop en honing. Ze worden gewonnen uit natuurlijke voedingsmiddelen, zoals groente, fruit en zetmeelrijke producten.

Kunstmatige zoetstoffen worden in een laboratorium of fabriek gemaakt. Ze leveren minder calorieën dan gewone suikers en worden daarom vaak gebruikt in light- en dieetproducten.

Hieronder lees je wat de gezondheidsvoordelen en –nadelen van natuurlijke en kunstmatige zoetstoffen zijn.

Natuurlijke zoetstoffen

Kristalsuiker, kokosbloesemsuiker, appelstroop, rijststroop en honing – het zijn allemaal natuurlijke suikervervangers. Je kunt natuurlijke zoetstoffen herkennen aan de naam: deze bevat vaak een hint naar het product waarvan de suiker of stroop is gemaakt.

De natuurlijke zoetstoffen verschillen onderling in hun glucose-fructose verhouding, voedingswaarde en glycemische index, wat bepaalt hoe gezond een natuurlijke zoetstof is. Want let op: natuurlijk betekent niet per definitie gezond!

Glucose vs. fructose

Natuurlijke suikers bestaan uit een samenstelling van glucose en fructose. Deze samenstelling verschilt per suikerproduct. Zo bevat dadelstroop veel glucose, en bestaat ahornsiroop bijna volledig uit fructose. Beide stoffen zijn niet erg gezond en hebben ieder zo hun eigen nadelen.

Het nadeel van glucose is dat het je bloedsuikerspiegel sterk laat stijgen. Hierdoor maak je in korte tijd veel insuline aan, waardoor de suikers in je cellen kunnen. Een teveel aan insuline kan leiden tot insulineresistentie, overgewicht en diabetes type 2 [1].

Fructose, oftewel fruitsuiker, laat je bloedsuikerspiegel nauwelijks stijgen. Fructose komt via een omweg in je bloedbaan terecht, namelijk via je lever. Maar fructose is misschien nog wel schadelijker dan glucose, omdat het de aanmaak van vet stimuleert [2].

Daarnaast kan een teveel aan fructose leiden tot een vette lever en de aanmaak van buikvet [3,4].

Het is de geconcentreerde fructose (in bijvoorbeeld snoep en vruchtensappen uit pak) die zo slecht voor je is. Fruit bevat ook fructose, maar de vitamines, mineralen, enzymen, vocht en vezels in fruit doen de schadelijke effecten ervan teniet. Je kunt dus met een gerust hart een stuk fruit eten of fruit gebruiken om gerechten zoeter te maken.

Voedingswaarde: vitamines, mineralen en enzymen

Bij geraffineerde suikers en stropen zijn zo goed als alle vitamines, mineralen en enzymen uit het oorspronkelijke product gehaald en is enkel de pure suiker overgebleven.

Geraffineerde suikers zijn onder andere:

  • Kristalsuiker
  • Rietsuiker
  • Schenkstroop
  • Glucose-fructosestroop

Ongeraffineerde suikers zijn bijvoorbeeld:

  • Palmsuiker
  • Kokosbloesemsuiker
  • Rauwe honing
  • Ahornsiroop

In ongeraffineerde suikers vind je nog wel vitamines, mineralen en enzymen terug uit de producten waarvan ze gemaakt zijn.

Glycemische index

De glycemische index (GI) geeft aan hoe sterk je bloedsuikerspiegel stijgt wanneer je een bepaald product hebt gegeten. Ieder product heeft een GI waarde. Onder een GI van 55 spreekt men van een lage glycemische index, daarboven van een hoge [5].

Zoetstoffen met een lage glycemische waarde zijn gunstig tijdens het afvallen. Ze voorkomen eetbuien, stabiliseren de bloedsuikerspiegel en zorgen ervoor dat je sneller vet kunt verbranden.

Welke natuurlijke zoetstoffen kun je het beste gebruiken?

De glycemische index en de voedingswaarde bepalen hoe gezond een natuurlijke zoetstof is. Zo worden ongeraffineerde zoetstoffen zoals kokosbloesemsuiker als gezond gezien, omdat ze veel enzymen en mineralen bevatten, en een lage glycemische index hebben.

Rauwe biologische honing
Rauwe biologische honing is gezond. Het heeft een gemiddeld-lage GI, veel gunstige enzymen en mineralenrijke bijenpollen.

Stevia
Ook stevia is een gezonde natuurlijke zoetstof. Stevia wordt gewonnen uit de bladeren van de steviaplant (Stevia rebaudiana). De bladeren worden vermalen en geweekt in water. De vloeistof die zo ontstaat wordt gezuiverd en gedroogd, waarbij je stevia overhoudt [5].

Het verrassende aan stevia is dat het een natuurlijke zoetstof is, maar toch wel 200 tot 300 keer zoeter is dan suiker. Ook bevat stevia nauwelijks calorieën en laat het je bloedsuikerspiegel en insulineniveau niet stijgen [6]. Dit geldt alleen voor pure stevia zonder toevoegingen zoals maltodextrine.

Als je stevia bitter vindt smaken, probeer dan eens een ander merk. De omgeving en conditie waarin de steviaplant wordt verbouwd, heeft invloed op de smaak.

Ongeraffineerde stropen
Ahornsiroop, appelstroop, dadelstroop en graanstropen bevatten goede voedingsstoffen, maar hebben ook een hoge glycemische index. Ook zijn ze niet erg zoet, waardoor je er ongemerkt al snel te veel van gebruikt. Gebruik natuurlijke stropen daarom met mate.

Geraffineerde suikers
Kristalsuiker en rietsuiker bevatten geen vitamines, mineralen of enzymen en laten je bloedsuikerspiegel zeer snel stijgen door het hoge gehalte aan glucose. Ook agavesiroop is een geraffineerde suiker. Het hoge fructosegehalte heeft een zeer negatief effect op je lever en vetverbranding. Vermijd deze geraffineerde suikers daarom.

Samenvatting: Gezonde, natuurlijke zoetstoffen hebben een lage glycemische index en bevatten vitamines, mineralen en enzymen. Stevia, kokosbloesemsuiker en palmsuiker zijn gezonde natuurlijke zoetstoffen. Ongeraffineerde stropen hebben een hoge glycemische index en kun je het beste met mate eten. Vermijd geraffineerde suikers: deze bevatten geen voedingsstoffen en laten je bloedsuikerspiegel pieken.

Kunstmatige zoetstoffen

Kunstmatige zoetstoffen worden niet uit natuurlijke producten gewonnen, maar worden gemaakt in laboratoria en fabrieken. Ze leveren minder calorieën dan gewone suiker en worden daarom vaak gebruikt in light- en dieetproducten.

Kunstmatige zoetstoffen kun je in twee categorieën delen: polyolen en intensieve zoetstoffen.

Polyolen

Polyolen zijn niet-intensieve zoetstoffen en zijn ongeveer half zo zoet tot even zoet als suiker, maar leveren minder calorieën. Polyolen worden industrieel gemaakt, maar komen ook voor in natuurlijke producten zoals fruit.

Ons lichaam kan polyolen slecht verteren, waardoor het merendeel van de calorieën uit polyolen niet wordt opgenomen. Polyolen kun je herkennen aan de naam: vaak eindigt deze op –ol, zoals xylitol, maltitol en sorbitol. Soms worden ze echter vermeld onder hun E-nummer.

Het voordeel van polyolen is dat ze niet erg schadelijk zijn en weinig calorieën leveren. Het nadeel is dat het je darmstelsel kan irriteren en kan leiden tot een opgeblazen gevoel, darmkrampen en winderigheid. Ook kan het laxerend werken. Het is daarom aan te raden om polyolen met mate te eten.

Xylitol vormt een uitzondering: dit is de gezondste polyol en deze kun je gerust nemen. Xylitol komt voor in veel soorten fruit en wordt zelfs door ons eigen lichaam aangemaakt. Net als stevia maakt je lichaam met xylitol geen insuline aan [7].

Xylitol heeft zelfs gezondheidsvoordelen: het remt de groei van bacteriën in je mond, wat de reden is dat de meeste kauwgomsoorten zijn gezoet met xylitol. Ten slotte zorgt xylitol ervoor dat calcium beter wordt opgenomen, en gaat zo osteoporose tegen [8]. Grote hoeveelheden xylitol kunnen je darmen irriteren, dus gebruik er niet te veel van.

Intensieve zoetstoffen

De bekendste kunstmatige zoetstoffen zijn intensieve zoetstoffen, ook wel synthetische zoetstoffen genoemd. Ze zijn zo’n 50 tot 30 000 keer zoeter dan suiker en bevatten nauwelijks calorieën [5]. De bekendste intensieve zoetstof is aspartaam.

Er is veel onderzoek gedaan naar het effect van intensieve zoetstoffen op de gezondheid. Bij een aantal van deze onderzoeken zijn geen negatieve effecten gevonden. Toch worden er nog altijd talloze klachten gerapporteerd over zoetstoffen, die we niet zouden moeten negeren.

Veelgehoorde klachten over intensieve zoetstoffen zijn een opgeblazen gevoel, hoofdpijn, buikpijn en zelfs depressieve gevoelens [9]. De zoetstoffen zorgen, net als suiker, voor een hoge stijging en daling in je bloedsuikerspiegel en insulineniveau [10]. We raden met klem aan om geen intensieve zoetstoffen te eten of te drinken.

Samenvatting: Kunstmatige zoetstoffen worden verdeeld in polyolen en intensieve zoetstoffen. Polyolen kun je met mate eten, waarbij xylitol veilig is om als zoetstof te gebruiken. Vermijd intensieve zoetstoffen: deze hebben een negatief effect op je lichaam en mentale gesteldheid.

Lijst met gezonde en ongezonde zoetstoffen

In onderstaande lijst kun je terugvinden welke zoetstoffen je veilig kunt gebruiken, welke je met mate moet gebruiken en welke je absoluut moet vermijden.

Kun je veilig gebruiken Gebruik met mate Vermijden

Ongeraffineerde suikers:

–  Kokosbloesemsuiker

–  Palmsuiker

Rauwe honing

Xylitol (E967)

Stevia

Ongeraffineerde stropen:

Appelstroop

– Dadelstroop

Rijststroop

Speltstroop

(Gerste)moutstroop

Suikerbietstroop

Niet-rauwe honing

Ahornsiroop

Polyolen, m.u.v. xylitol

– Erythritol (E968)

– Isomalt (E953)

– Lactitol (E966)

– Maltitol (E965)

– Mannitol (E421)

– Sorbitol (E420)

– Tagatose (E963)

 

Intensieve zoetstoffen

Acesulfaam-K (E950)

Advantaam (E969)

Aspartaam (E951)

Cyclamaat (E952)

Neohesperidine (E959)

Neotaam (E961)

Sacharine (E954)

Sucralose (E955)

Geraffineerde suikers:

Kristalsuiker

Rietsuiker

Poedersuiker

Basterdsuiker

Schenkstroop

Glucose-fructosestroop

Geleisuiker

Agavesiroop

Maïsstroop

Conclusie en aanvullende tips

Ongeraffineerde natuurlijke zoetstoffen zijn over het algemeen het veiligst en gezondst om te gebruiken, terwijl intensieve kunstmatige zoetstoffen zeer ongezond en zelfs schadelijk zijn. Let hierop bij je keuze voor een zoetstof of zoetmiddel en houd zo je lichaam gezond en in balans.

Wil jij ook gezonder eten en optimaal genieten, zonder schuldgevoelens of gezondheidsrisico’s? Dan ben je hier op de goede plek.

Wanneer je je aanmeldt voor de nieuwsbrief ontvang je direct een uitgebreide boodschappenlijst met gezonde producten in je inbox. Met de voedingsmiddelen van de boodschappenlijst val je snel af (tot 2 kilo per week) en profiteer je van alle voordelen die gezonde voeding jou biedt.

Je wordt ook als eerste op de hoogte gehouden van nieuwe informatie en acties op de website. Meld je vandaag nog aan en vorm een puur, slank en gezond leven.

Afvallen met de boodschappenlijst

Meld je aan voor de gratis nieuwsbrief en verlies tot wel 2 kilo per week met:

  • De Afslank Boodschappenlijst
  • Onze beste tips om (buik)vet te verbranden
  • Koolhydraatarme tips en recepten direct in je mailbox!
Disclaimer: Deze website geeft geen medisch advies. Raadpleeg bij twijfel altijd je (huis)arts.
Reacties (23) Verberg reacties Toon alle reacties
Belinda Kloppenborg
11 januari 2023
Reageren

Ik mis agavesiroop in het rijtje ik gebruik het met in de thee en yoghurt

    Susanne Chrispijn
    12 januari 2023
    Reageren

    Agavesiroop vind je in het rijtje ‘vermijden’.
    Aan het einde van dit artikel vind je een overzicht met 3 kleuren.
    Agavesiroop vind je in de rechter (rode) kolom.

    Susanne Chrispijn
    7 oktober 2021
    Reageren

    Hoi David, onze bron voor de intensieve zoetstoffen die zorgen voor een hoge stijging en daling in je bloedsuikerspiegel en insulineniveau. Kun je vinden bij bron [10].
    Soffritti, M., Belpoggi, F., Degli Esposti, D., & Lambertini, L. (2005). Aspartame induces lymphomas and leukaemias in rat. European Journal of Oncology, 10(2), 107-116.
    Ik hoop je hiermee verder op weg geholpen te hebben. Anders kun je ook altijd mailen: info@puurfiguur.nl

Blondina
14 juni 2021
Reageren

wat met Zusto? is deze schadelijk? want van vele bovengenoemde heb ik buikklachten en diarree

    Susanne Chrispijn
    23 juni 2021
    Reageren

    Zusto raden we niet aan vanwege de sucralose (is een zoetstof), isomalt (is een zoetstof) en de koolhydraten die erin zitten. Onze voorkeur gaat uit naar Stevia. Maar als je zoveel klachten ervaart, dan kun je het beste het product kiezen (met mate) dat bij je past.

Jan
19 mei 2020
Reageren

Ik drink koffie met zoetjes Natrena ik gebruik zo’n 16 tabletjes elke dag
kan het zijn dat ik hierdoor duizelig wordt

    Bianca Ochse
    22 mei 2020
    Reageren

    Hoi Jan, ik zou je willen adviseren om te stoppen met de zoetjes. Als je je koffie toch wilt zoeten kun je het beste pure stevia gebruiken, dit kun je kopen in de natuurvoedingswinkel, maar je kunt ook langzaam afbouwen zodat je je koffie helemaal niet meer hoeft te zoeten. Vaak is het een kwestie van gewenning. Laat je over een week of twee even weten of je duizeligheid is afgenomen? Veel succes

Maria Zaal
22 januari 2020
Reageren

Er is ook een ongeraffineerde rietsuiker; in Zuid-Amerika panela genoemd(in blokvorm te koop). Hier moeilijk te krijgen, is het daarom niet besproken?

Ik weet niets wetenschappelijks over aspartaam maar ik weet wel dat ik het altijd als heel vies en chemisch heb ervaren qua smaak. Luisteren naar mijn lichaam/smaak heeft me altijd gelijk gegeven. Niet erg wetenschappelijk 🙂 maar voor mij werkt dat heel goed.

Laat een reactie achter

Gerelateerde artikelen
Gezond eten
De voordelen van kikkererwten (en 8 lekkere recepten)

Kikkererwten zijn onderdeel van de peulvruchtenfamilie. Door hun neutrale smaak zijn de lichtbruine erwtjes…

Afvallen
Glucomannan (konjac): wat is het en helpt het bij afvallen?

Glucomannan is de laatste jaren steeds populairder aan het worden als middel om af…

Gezond eten
Het belang van omega 3 + tips om een tekort te voorkomen

Omega 3 speelt een belangrijke rol in bijna elk aspect van je gezondheid. Het…

Gezond eten
Tempeh: zo bereid je het + 10 recepten

Tempeh wordt vaak gebruikt in vegetarische of veganistische gerechten ter vervanging van vlees. Het…

Gezond eten
De voordelen van agar agar + zo gebruik je het

Steeds vaker wordt agar agar gebruikt in gerechten. Dit plantaardige bindmiddel wordt gemaakt van…

Afvallen
Metabolisme versnellen: 11 tips die jou gaan helpen

In dit artikel vind je 11 tips waarmee je je metabolisme kunt versnellen, zodat…

Bekijk meer artikelen
Ontdek hoe je gemakkelijk slank wordt door je hormonen te balanceren
  • Direct afvallen zonder hongergevoel
  • Sporten is niet verplicht
  • Simpele koolhydraatarme weekmenu's
Ontdek de voordelen